از بچگی، خیلی عمیق، به “کتاب” علاقه دارم. ادعا ندارم که آدم خیلی کتابخوانی هستم؛ اما خیلی کتابدوست هستم. خواندن کتاب و دیدن کتاب (مثلا در کتابخانه افراد یا کتابفروشیها) سرحالم میآورد. پس عجیب نیست که از داشتن کتاب و هدیه گرفتن آن هم سرخوش شوم.
با این حال، همیشه در هدیه دادن کتاب تردید و مکثی طولانی دارم؛ اول از همه از این بابت که ممکن است هدیهگیرنده، خلاف من، ترجیح بدهد به جای کتاب، چیز دیگری هدیه بگیرد. اما حتی در مورد دوستان کتابدوست هم این تردید پابرجاست. چون ممکن است هدیهگیرنده، مانند من و به دلایل مختلف به کتابی که هدیه میگیرد حساس بشود:
کتاب تکراری: یکی از چالشها این است که کتابی را هدیه بدهی که طرف قبلا نخوانده یا لااقل نداشته باشد. همین یک قید، بخش زیادی از گزینهها را حذف میکند و ریسک هدیه دادن خیلی کتابها را بالا میبرد: کتابهای معروف، کلاسیکها و حتی بخش زیادی از آن دسته کتابهایی که شک نداری با سلیقه او همخوانی دارد (چون احتمالش زیاد است که آن کتابها را خوانده باشد). مثلا اگر کسی برای من “مزرعه حیوانات” را هدیه بیاورد، حدس خواهم زد که به احتمال قوی برای خالینبودن دستش، در مسیر دیدارمان از دستفروش مترو آن را خریده باشد.
کتابهای بیربط: همانقدر که هدیهدادن جوراب مردانه به یک زن بیربط و بیتناسب، و گاهی برخورنده است، هدیه دادن کتاب بیربط به سلیقه یک آدم، حتی اگر سوءتفاهمی برایش ایجاد نکند، در بهترین حالت به این معناست که هدیهدهنده خیلی درکی از سلیقه او نداشته و احتمالا شناختی درستی از او ندارد؛ یا این که باز هم در مسیر، از کتابفروشی مترو یک چیزی گرفته که صرفا دست خالی نباشد.
برداشتهای فرامتنی: کتاب، و کلا هدایایی که واجد حدی از پیچیدگی باشند، احتمال سوءتفاهم را هم بالا میبرند. مثلا نمیشود با خیال راحت کتاب “بیشعوری” را به کسی هدیه داد (که البته کتاب خیلی جالبی هم نبود از نظر من)؛ چون واقعا ممکن است طرف مقابل از خود بپرسد که چرا بین این همه کتاب، این کتاب را هدیه گرفته؟ نکند منظوری در پس این هدیه بوده باشد؟ … حتی هدیه دادن کتابی مثل “بابا لنگدراز” به دوستی بلندقامت، چندان قابل توصیه نیست.
پ.ن.۱. عنوان نوشته، صرفا نام یک کتاب است؛ وگرنه اینقدر هم سختگیرانه به موضوع نگاه نمیکنم که اینقدر تاریک نامگذاریاش کنم.
پ.ن.۲. طبیعتا میشود سخت هم نگرفت و اسب پیشکشی را دندان نشمرد؛ این طوری زندگی هم آسانتر میگذرد. 🙂

